Tag: Nowa Huta

Kategorie
Neony Nowej Huty przywracanie neonów renowacja neonów rewitalizacja neonów technika neonowa technikalia

Magiczna neonowa plazma

To co większość z Was zazwyczaj widzi obserwując świecące neony z poziomu ulicznego chodnika to, że tak to ujmę, „całokształt” neonu 😉 W tym przypadku jest to doskonale znany neon „kawiarnia”, który jest jednym z trzech neonów (obecnie) restauracji „Stylowa”.

Stylowy biały neon "kawiarnia" na odnowionej elewacji zabytkowego budynku

Jeśli jednak zbliżyć nos do świecącej rurki (tu mamy kropkę nad „i”), zaczyna robić się magicznie. Ta niebiesko świecąca „mgiełka” bezpośrednio przy elektrodach to plazma zjonizowanych gazów szlachetnych – neonu i argonu z domieszką par rtęci.

Powoduje ona świecenie białego proszku naniesionego na wewnętrzne ścianki szklanych rurek. Proszki oczywiście bywają różne, dlatego rurki neonowe świecą w różnych kolorach, natomiast ta magiczna plazma przeważnie jest właśnie taka jak tu, eteryczno-błękitna.

Świecąca na biało niewielka rurka neonowa w elektrodami emitującymi tajemnicze błękitne światło.
Tajemnicze niebieskie światło emitowane przez elektrody rurki neonowej z dużym zbliżeniu.

Neony restauracji „Stylowa” został zrekonstruowane na początku 2023 roku. Zadanie zrealizowane zostało przez Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie. Zrekonstruowano wszystkie trzy neony, po jednym na każdej z elewacji. Zadbano o wierność z oryginalnymi neonami, które zostały zamontowane na początku lat 70. XX wieku.

(foto: Paweł Bochenek, 2024)

Kategorie
Neony Nowej Huty przywracanie neonów renowacja neonów rewitalizacja neonów

7 II br. w Nowej Hucie zaświecił historyczny neon Jubilatka!

Dużo ludzi zebranych przez świecącym na biało zabytkowym neonie Jubilatka. Atmosfera zainteresowani i radości, wszyscy patrzą na neon.
©Marcin Paradyż, 2025


Po zakończeniu prac renowacyjnych przeprowadzonych przez Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie neon Jubilatka zaświecił pierwszy raz po 30.letniej przerwie.

Dużo ludzi zebranych przez świecącym na biało zabytkowym neonie Jubilatka. Atmosfera zainteresowani i radości, wszyscy patrzą na neon.
Świecący na biało zabytkowy neon Jubilatka. Zamontowany jest na dachu parterowego pawilonu, obok stoi flaga ZBK w Krakowie.

Uroczyste rozświetlenie odrestaurowanego szyldu odbyło się 7 lutego o godzinie 18:00 na osiedlu Teatralnym 11. Neon „Jubilatka” stał się jednym z symboli Nowej Huty, które przywracają dawny klimat miasta. Prace renowacyjne obejmowały czyszczenie, prostowanie, malowanie oraz zamontowanie nowych rur neonowych. Po uroczystym uruchomieniu neonu odbyła się prelekcja, podczas której specjaliści opowiedzieli o szczegółach przeprowadzonych prac. Wydarzenie to stało się doskonałą okazją do spotkania miłośników miejskiej estetyki oraz dyskusji na temat znaczenia neonów w przestrzeni publicznej.

Prelekcja o renowacji neonu Jubilatka. W sali zebranych jest kilkadziesiąt osób, prezentację prowadzi Paweł Bochenek.
Prelekcja o renowacji neonu Jubilatka. W sali zebranych jest kilkadziesiąt osób, prezentację prowadzi Paweł Bochenek.


Neon Jubilatka wzbudził duże zainteresowanie mieszkańców Nowej Huty i Krakowa. O przebiegu prac oraz o zaświeceniu, informowały wielokrotnie krakowskie media i socialmedia.


Renowacja neonu „Jubilatka” wpisuje się w szerszy trend przywracania tych świetlnych reklam, które niegdyś były charakterystycznym elementem miejskiego krajobrazu. Wcześniejsze starania rozświetliły na nowo m.in. neony historyczne: Teatr Ludowy (os. Teatralne), Świt (os. Teatralne), Merkury (al. Pokoju), Markiza (Plac Centralny), trzy neony restauracji Stylowa (os. Centrum C), Ludwik (os. Kazimierzowskie), Księgarnia (pierwotnie ul. Kalwaryjska, obecnie Muzeum Podgórza).

(foto: Marcin Paradyż)

Kategorie
Neony Nowej Huty historia krakowskich neonów wspomnienia krakowskich neonów

17 luty – Światowy Dzień Kota

Neon "Kotki dwa" znajdujący się na elewacji budynku przy Alei Róż w Nowej Hucie. Neon reklamuje znajdujący się w budynku bar mleczny. Fotografia wykonana w połowie lat 70. XX wieku.

17 luty – Światowy Dzień Kota, a zatem tradycyjnie już post o mniej znanych krakowskich neonach – neonowych kotach.

neon "Kotki dwa" na elewacji budynku przy Alei Róż w Nowej Hucie

„Kotki dwa” to neon baru mlecznego przy Alei Róż. Umieszczony został we wnęce ślepej ściany ryzalitu, która pierwotnie miała być zajęta przez socrealistyczną płaskorzeźbę. Neon ten powstał w połowie lat 70. XX wieku na fali „neonizacji” Nowej Huty. Był drugim neonem reklamujący czynny do dziś bar mleczny, ale też przede wszystkim – był elementem dekorującym Aleję Róż.

Krakowskie neony

Kotkom z Alei Róż towarzyszyło wiele innych estetycznych neonów, najbliżej, bo po drugiej stronie Alei świecił „Kieliszek”, który należał do restauracji Arkadia.

neon "Kot w butach" na elewacji budynku przy Placu Centralnym w Nowej Hucie

Z kolei „Kot w butach” z Placu Centralnego (Centrum A), który również zajmował charakterystyczną wnękę był neonem ozdabiającym sklep obuwniczy sieci MHD (Miejski Handel Detaliczny). Kot w butach, sądząc po detalach w dolnej części, musiał mieć tzw. „animację”, w tym przypadku przedstawiała chyba zsuwające, lub nadziewające się na łapy buty 🙂 Neon ten powstał ok. dekadę wcześniej niż „Kotki dwa”, widać więc znaczną różnicę w stylu projektowania tych neonów.

I choć w Krakowie znajdowało się ponad 1000 neonów to raczej jedyne neonowe koty jakie zdobiły Kraków. Były też inne zwierzaki, w sumie kilkanaście w całym Krakowie, np. neonowe sowy księgarń przy ul. Zwierzynieckiej i w D.H. Hermes. Był byczek Fernando przy ul. Floriańskiej, zielona żaba Erdal przy ul. Lubicz. No i oczywiście wielki neonowy smok „Baru Smok” przy Dworcu Głównym, o ile smoka można zaliczyć do zoologii.

Niestety nie jest znany autor (projektant) żadnego ze wspomnianych neonów.

(Źródło fotografii: Cyfrowy Thezaurus Muzeum Krakowa)

Kategorie
historia krakowskich neonów przywracanie neonów

Kino Świt ma nowe neony!

Krakowskie neony
Copyright by Krakowskie neony 2021

Po dość udanej (choć nie idealnej) rekonstrukcji neonu dachowego, jaką wykonał kilka lat temu właściciel kina, 15 października 2021 roku na „Świcie” pojawiły się dwa mniejsze, historyczne neony „Kino”. Neony zostały dość wiernie odwzorowane jeśli chodzi o ich kształt i umiejscowienie na elewacji. Na temat wierności kolorystycznej trudno coś powiedzieć ponieważ nie zachowała się dokumentacja projektowa neonów, jak również nie udało się odszukać kolorowych fotografii. Z pewnością oryginalnie nie były użyte rurki szklane „barwione w masie” gdyż na pocz. lat 60. XX wieku gdy te neony pojawiły się na na kinie szkło takie nie było w Polsce używane.

Krakowskie neony
Krakowskie neony
Kino Świt z neonem, Kraków, os. Teatralne.

Te niewielkie neony doskonale są widoczne na fotografiach z lat 70.

Krakowskie neony
Krakowskie neony
Krakowskie neony

Obecnie bryła kina Świt prezentuje się (po przeprowadzonym kilka lat temu gruntownym remoncie konserwatorskim) świetnie, tynki aż lśnią świeżością, tym bardziej, że elewacja została uwolniona od większości szpecących ją przez lata reklam. Neony stylowo uzupełniają wizerunek byłego kina, Iiwestor zadbał, by „Świt” również nocą prezentował się należycie, co uzyskano interesującą iluminacją. Natomiast z nieznanych przyczyn w nocy nie są załączane neony (?)

Krakowskie neony
Kategorie
historia krakowskich neonów Neony Nowej Huty wspomnienia krakowskich neonów

Neon PKO na Placu Centralnym w Nowej Hucie

Neon PKO, Plac Centralny w Nowej Hucie.

Neon „Składamy oszczędności w PKO” znany jest z wielu fotografii, w tym kolorowych nocnych, więc zasadniczo jest jednym z najlepiej udokumentowanych neonów Krakowa i Nowej Huty.

W serwisie YT ukazał się krótki fragment kroniki filmowej z początku lat 60. XX wieku, na której w kilkusekundowym ujęciu widać neon „PKO”. Data filmu nie jest wskazana, ale można ją w przybliżeniu określić na podstawie stanu otynkowania budynków – te bezpośrednio przylegające do Placu Centralnego już są okryte tynkami, podczas gdy przy Alei Róż kamienice jeszcze rudzieją gołą cegłą. Wartość tego dokumentu polega na tym, że ilustruje on fakt, że neon „PKO” był jeśli nie pierwszym, to na pewno jednym z pierwszych neonów na Placu Centralny.

Krakowskie neony
Plac Centralny na kadrze kroniki filmowej. Nad Placem góruje neon „Składamy oszczędności w PKO”.
Kategorie
historia krakowskich neonów przywracanie neonów

neon „Stylowa” znów zaświeci!

Zarząd Budynków Komunalnych na swoim społecznościowym fanpejdżu zapowiedział postem z 22 kwietnia br. plan przywrócenia kilku historycznych neonów kultowej nowohuckiej restauracji „Stylowa”. Neony te zamontowane zostały na początku lat 70. XX wieku w ramach tzw.”neonizacji Krakowa”. Cytujemy wpis w całości:

„Odtwarzamy neon „Stylowa” ❗❗❗ Prosimy o pomoc ❗❗❗Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie, przy współpracy z Dzielnicą XVIII oraz w uzgodnieniu ze wspólnotą mieszkaniową i najemcą lokalu położonego na os. Centrum C 3 w Krakowie – kawiarnia „Stylowa” – zamierza zrekonstruować neonowe napisy „Stylowa” i „kawiarnia”. Wraz z montażem neonów, uporządkowany zostanie wygląd elewacji w sąsiedztwie lokalu.

„Stylowa” funkcjonuje od l. 50. XX w. i niewątpliwie wpisała się w krajobraz Nowej Huty. Po wzniesieniu w bliskim sąsiedztwie pomnika Włodzimierza Lenina w 1973 r. dotychczasowe napisy zamieniono na neonowe z nowym liternictwem. Na dostępnych fotografiach widnieją napisy: „Stylowa” na elewacji wschodniej (bocznej) i „kawiarnia” na elewacji północnej (frontowej). Na elewacji od strony Alei Przyjaźni istniał prawdopodobnie napis „restauracja”, o czym świadczą ślady po mocowaniu liter, jednakże do zrekonstruowania napisu potrzebne są wszelkie możliwe zdjęcia, ilustracje itp.

Dlatego zwracamy się do wszystkich, którzy pamiętają świecące neony lub posiadają ich jakiekolwiek fotografie o podzielenie się wspomnieniami i udostępnienie fotografii! Będzie to bardzo duża pomoc przy pracach projektowych rekonstrukcji neonów. Wszelkie fotografie oraz informacje proszę kierować na adres:👉👉👉 halina.rojkowska-tasak@zbk.krakow.pl Zachęcamy do współpracy❗ Każda informacja może być ważna ❗ I Ty możesz pomóc przy odtworzeniu neonu „Stylowa” ❗😊„

  • Krakowskie neony

Aleja Róż, lata 70. XX wieku. Na elewacji „Stylowej” dwa napisy neonowe: Stylowa” i „Kawiarnia” (foto ze zbiorów Muzeum Krakowa).