Mały poradnik dla osób zainteresowanych neonami klasycznymi (szklanymi), ale bez nadmiernego wnikania w szczegóły. Podstawowe informacje o neonach: co to jest neony szklany, jak go używać, jakie daje możliwości, jak zamówić neon.
Poradnik pomoże podjąć decyzję czy zamówić neon, jaki neon byłby najlepszy, czy eksploatacja neonu będzie satysfakcjonująca.
(Nie ma tu informacji o krakowskich neonach – prosimy używać asystenta AI.)
Co to jest neon?
Neon to szklana rurka wypełniona (pod niskim ciśnieniem) gazem szlachetnym, zaopatrzona w dwie elektrody, uformowana za pomocą wysokiej temperatury w odpowiedni kształt, świecąca pod wpływem wysokiego napięcia.
Z punktu widzenia inżynierii rurka neonowa jest lampą wyładowczą. Neon to również kompletne urządzenie techniczne pełniące funkcje szyldu, reklamy, ozdoby itp., składające się z rurek neonowych oraz inne elementów technicznych niezbędnych do świecenia i eksponowania.
Czy neon można wykonać z LED?
Pytanie zadane jest niewłaściwie, neon i LED (produkty typu „LEDneon”) to produkty różnego rodzaju, innej fizyce działania, całkiem różnej technologii produkcji, innych nieporównywalnych właściwościach eksploatacyjnych i estetycznych. Tylko w pewnym zakresie neon i LED mogą sprawiać wrażenie wzajemnego podobieństwa. Nieporozumienie nazewnicze jest skutkiem agresywnego marketingu „dalekowschodnich” producentów , którzy ze względu na powierzchowne podobieństwo produktów LED do neonów reklamowali i sprzedawali je pod nazwą „neony LED-owe”.
Jak powstaje neon?
Neon powstaje w złożonym procesie produkcyjnym składającym się z kilku etapów. Najważniejsze z nich to: termoformowanie szklanej rurki, elektrodowanie, odpompowanie (uzyskanie próżni), dozowanie gazu szlachetnego, wyżarzanie. Każdy z tych etapów jest wykonywany ręcznie, przy użyciu specjalistycznych urządzeń technicznych.
Czy kolor świecenia neonu podaje się w palecie CMYK czy w RGB?
Kolor świecenia neonu nie jest zdefiniowany ani w CMYK, ani RGB, ani RAL, Pantone czy jakiejkolwiek palecie barw. CMYK, RAL, Pantone czy tego typu to palety barw światła odbitego, czyli np. farb, lakierów, druku Natomiast neon jest emiterem światła. Modelem przestrzeni kolorystycznej dla światła emitowanego (lampy, monitory, ekrany itp.) jest model RGB, jednak z różnych przyczyn nie da się określić koloru świecenia neonu za jego pomocą.
Jeśli chcesz na etapie projektu poznać kolor świecenia, zapytaj producenta o możliwość obejrzenia świecącego wzornika neonów.
Czy neon jest energooszczędny?
Neon jest urządzeniem, który nie powstaje w celu oszczędzania energii lecz w celu osiągnięcia pożądanego efektu. Rurka neonowa zużywa tyle energii elektrycznej ile wynika z jej budowy i praw fizyki. Przeciętnie można przyjąć, że jest to wartość między 10 a 20 W w przeliczeniu na 1 metr bieżący rurki.
Czy neon długo świeci?
Trwałość neonu zależna jest od wielu czynników, najważniejsze z nich to: jakość materiałów użytych do produkcji neonu, jakość wykonania rurki neonowej, poprawność jej montażu w docelowym miejscu, warunki eksploatacyjnych (stosowanie wymaganego reżymu eksploatacyjnego, przeglądów i serwisów). Co ciekawe długość świecenia zależy też od koloru, niektóre są bardziej trwałe od innych. Można przyjąć, że neon świeci w granicach od 20 do 50 tys. godzin.
Mój neon wygląda inaczej na żywo niż na przesłanym projekcie, czy reklamować?
Wierne przedstawienie neonu na wizualizacji jest praktycznie niemożliwe. Przesyłane na etapie projektowym wizualizacje mają charakter poglądowy, o czym projektant zapewne informuje. Świecący neon tworzy grę kolorowego światła wchodzącego w dialog z wielobarwnym otoczeniem. Czynniki te łącznie nie są możliwe do odwzorowania w programie graficznym.
Trzeba też pamiętać, że neon będzie różnie odbierany w różnym otoczeniu, a także będzie postrzegany w różny sposób przez różnych ludzi.
Czy neon się psuje?
Każde urządzenie techniczne ulega normalnemu zużyciu oraz awariom. Część awarii wynika z przyczyn losowych np. przypadkowe uszkodzenie mechaniczne. Inne wynikają z naturalnego starzenia się elementów neonu.
Czy neon trzeba myć?
W przypadku zabrudzenia, czyszczenie neonu należy wykonać ściśle wg instrukcji eksploatacji neonu. W skrócie – wyczyszczenie mocno zabrudzonego neonu jest możliwe, ale najlepiej zlecić tego typu usługę profesjonaliście.
Czy neon jest bezpieczny?
Neon, jak każde urządzenie techniczne stwarza większe lub mniejsze zagrożenie. Stosowanie instrukcji eksploatacji neonu minimalizuje znacznie to zagrożenie. Należy zawsze pamiętać, że rurka neonowa wykonana jest ze szkła, czyli materiału kruchego, dlatego sposób użytkowania neonu musi to uwzględniać.
Czy neon jest drogi?
Neon w postaci reklamy czy ozdoby plasuje się pośrodku stawki artykułów tego typu. Aby aby poznać cenę produkcji należy wykonać projekt i wysłać go do wyceny wyspecjalizowanej w neonach firmie.
Czy neon można używać z domu?
Neon nadaje się do zastosowania w domu, przy czym jego umiejscowienie musi uwzględniać fakt że jest przedmiotem wrażliwym na uszkodzenia mechaniczne. Niektóre neony nie nadają się do użycia w warunkach podniesionej wilgotności, a zatem ich montaż w łazience czy kuchni nie jest dopuszczalny. Wszelkie wątpliwości odnośnie montażu neonu w domu należy skonsultować ze specjalistą.
Czy neon jest wodoodporny?
Neon jest wodoodporny w tym sensie, iż można go używać na zewnątrz pomieszczeń – bezpośrednio pod gołym niebem. Natomiast nie można go używać we wodzie czy w warunkach o dużej wilgotności! A zatem powieszenie neonu w łazience, kuchni, szklarni nie jest dopuszczalne. Niektórych typów zasilaczy (większość zasilaczy elektronicznych) nie wolno używać na zewnątrz. Wszelkie kwestie związane z montażem i eksploatacją neonu zawarte są w „Instrukcji eksploatacji neonu” dołączonej do neonu. Możliwość zamontowania neonu w danych warunkach należy ustalić na etapie projektowania.
W jakich kolorach mogą świecić neony?
Wybór neonów jest duży, mamy do dyspozycji kilkadziesiąt i więcej kolorów. Jednak w praktyce używa się ok. dwudziestu najchętniej wybieranych: zimny biały, neutralny biały, ciepły biały, bardzo ciepło biały, miodowo-żółty, żółty (dwa nieco różniące się), pomarańczowy, głęboko pomarańczowy, pomarańczowo-czerwony, czerwony, różowy, cyklamenowy, zimny zielony, naturalnie zielony, głęboko zielony, seledynowy, turkusowy, niebieski, niebieski kobaltowy, fioletowy.
Czy światło neonu jest zdrowe dla oczu?
Neon nie jest produktem medycznym i nie ma właściwości zdrowotnych. Nie ma też stwierdzonych właściwości szkodliwych dla oczu. Tym niemniej należy pamiętać, że światło kolorowe nie pozostaje obojętne dla samopoczucia ludzi czy zwierząt. Jest to w znacznym stopniu kwestia indywidualna. Przykładowo kolor „ciepły biały” może działać relaksująco, natomiast światło chłodne (chłodny biały, niebieski) może utrudniać zasypianie. W razie wątpliwości w tym zakresie o poradę należy pytać lekarza.
Czy kolor neonu można zmienić?
Nie, raz wyprodukowana rurka neonowa zasadniczo świeci przez całe swoje życie w jednym kolorze.
Dlaczego kolorowy neon po wyłączeniu jest biały?
Duża część neonów (ok. 3/4) wykonana jest z przezroczystej rurki szklanej, którą pokrywa się od wewnątrz białą substancją chemiczną. To tzw. luminofor, który po uruchomieniu neonu wytwarza kolorowe (lub białe) światło. Jeśli chcemy by neon również po wyłączeniu był kolorowy, należy użyć specjalnego szkła.
Czy neon można ściemnić?
Można, ale tylko niektóre. Część zasilaczy elektronicznych do neonów wyposażona jest fabrycznie w tzw. dimmer służący do zmniejszenia, w miarę potrzeb, intensywności świecenia. Natomiast neony zasilane transformatorem można wyposażyć w oddzielne urządzenie do regulacji jasności.
Mój neon cicho, ale słyszalnie „buczy”, dlaczego?
„Buczenie” jest czasem niepożądaną ale nieuniknioną właściwością neonu. Wpływa na to wiele czynników: rodzaj użytego zasilacza, np. zasilacze z dimmerem mają skłonność, zwłaszcza przy mniejszych mocach, do „bzyczenia”, rodzaj użytego podłoża, na którym zamontowane są rurki, kształt rurek i inne. W większości przypadków problem ten nie występuje lub jest marginalny, a jednocześnie trudno przewidzieć jego zakres
Mój neon ma dużą skrzynkę obok rurek, czy ona musi być?
Prawdopodobnie pytanie odnosi się do zasilacza neonów. Może on być elektroniczny (mniejszy, najczęściej czarny) lub transformatorowy (duży, najczęściej popielaty). Tego typu urządzenie jest niezbędne do dostarczenia rurkom neonowym wysokiego napięcia (od 1 kV do 12 kV). Na etapie projektu neonu planuje się umiejscowienie zasilacza w sposób minimalizujący jego wpływ wizualny na cały neon. Czasem można ukryć zasilacz zupełnie, a czasem nie, wszystko zależy od konkretnych warunków technicznych. Przykładowo musi być spełniony warunek odpowiedniej odległości zasilacza od rurek neonowych. Nie wolno też zamykać zasilacza w niewentylowanej przestrzeni.
Po co jest ta czarna farba na niektórych częściach neonowej rurki?
Ta farba (a ściślej: lakier) to specjalny tzw. „bloker”, którym pokrywa się części rurki, które nie tworzą projektu, których świecenie jest niepożądane. Z przyczyn technologicznych, fragmenty te, są jednak niezbędne. Gdy się przyjrzeć uważnie, pojedyncza rurka niewielkich neonów tworzy np. kilka liter. Fragment rurki pomiędzy literami należy więc „zamaskować”, do tego właśnie używa się bloker. Najczęściej bloker jest czarny, czasem szary lub biały.
Stłukła mi się neonowa rurka, czy mogę ją jakoś naprawić, np. skleić?
Niestety rurka stłuczona, jest bezpowrotnie utracona. Stłuczenie rurki, nawet jeśli jest to mikroskopijne pęknięcie, niszczy środowisko fizyko-chemiczne wnętrza neonu i sklejenie szkła nie sprawi, że rurka zacznie świecić. W takiej sytuacji trzeba wykonać nową.
Co tak naprawdę w neonie świeci? przecież tam w środku, w rurce nic nie ma.
To prawie prawda, w rurce neonowej prawie nic w środku nie ma. I właśnie dlatego świeci 🙂
Otóż wnętrze rurki jest niemal próżnią z odrobiną gazów szlachetnych. W takich warunkach po przyłożeniu do elektrod wysokiego napięcia gazy te jonizują się i zaświecają. Jeśli by porównać to zjawisko do czegoś powszechnie znanego, to wewnątrz rurki świeci piorun, tyle że ze względu na kontrolowane warunki jest on stabilny. No i nie gaśnie po ułamku sekundy, jak to się dzieje w czasie burzy.
