Renowacje neonów

   Stowarzyszenia „Krakowskie neony” objęło merytoryczną opieką kilka renowacji i rekonstrukcji historycznych krakowskich neonów. Neony jako zabytki techniki są takimi samymi zabytkami jak każdy inny obiekt kulty materialnej, podlegają więc (a w każdym razie powinny podlegać) analogicznej ochronie. Celem podejmowanych działań było stworzenie takich warunków by ich przywrócenie w przestrzeni publicznej współgrało z ich walorami estetycznymi i wartością historyczną. Zabytkowy neon kryje w sobie cały wachlarz stosowanych w przeszłości technologii, które na ile to jest możliwe, powinny zostać materialnie utrwalone. Aby działania natury konserwatorskiej były skuteczne, konieczne są odpowiednie procedury poprzedzone badaniami. Dlatego prace miały w znacznej mierze charakter eksploratorski – były np. okazją do odkryć historii neonów nie utrwalonej dokumentacją projektową czy chociaż fotografiami. 


Neon Merkury, al. Pokoju, Kraków

Neon Merkury zamontowany na początku lat 70. XX wieku na modernistycznym pawilonie usługowo-handlowym (przy al. Pokoju na Grzegórzkach) jest pierwszym w Krakowie, który został poddany kompleksowej rewitalizacji. Zadanie renowacji neonu zostało zrealizowane przez Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie w 2016.

Historyczny neon Merkury w Kraków przy al. Pokoju. To jeden z krakowskich neonów, który został odrestaurowany w 2016. Jest to historyczny neon, zamontowany na dachu modernistycznego parterowego pawilonu handlowego na początku lat 70. XX wieku. Neon świeci w kolorze ciepłym-białym.

Neon „Księgarnia”, ul Kalwaryjska, Kraków

   Neon „Księgarnia pierwotnie znajdował się nad witryną księgarni przy ul. Kalwaryjskiej. Został zdemontowany przed remontem elewacji, ze względu na likwidację księgarni i konieczność uwolnienia powierzchni dla nowego szyldu. Po remoncie blaszanych podkładów i produkcji nowych rur neonowych neon znajduje się w stanie czynnym (świeci po wrzuceniu drobnej monety do pulpitu) w Muzeum Podgórza.

Neon "Księgarnia" zamontowany nad witryną księgarni przy ul. Kalwaryjskiej w Krakowie. Neon jest koloru czerwono-brązowego, brudny, z łuszczącą się farbą, brakuje mu kilka rurek neonowy.
Blaszane litery-podkłady neonu "Księgarnia" znajdującego się pierwotnie przy ul. Kalwaryjskiej w Krakowie. Litery są z dwóch kolorach czerwonym i niebieskim. Znajdują się na stole roboczym w pracowni, w której przebiega ich renowacja.

Trzy neony restauracji „Stylowa”, os. Centrum C, Kraków

   Na przełomie 2022/2023 roku wykonywana została renowacja konserwatorska części elewacji budynku os. Centrum C 3 w ramach której zrekonstruowano trzy neony kawiarni „Stylowa”. Projekt i wykonanie neonów podlegał nadzorowi miejskiego konserwatora zabytków. Projekt uwzględniał w maksymalnym stopniu oryginalny kształt jak i techniki wykonawcze sprzed dekad. Wykorzystano istniejące oryginalne szafki transformatorowe (tzw. „trafoszafki„). Rekonstrukcja zrealizowana była przez Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie.

Stylowy biały neon "kawiarnia" na odnowionej elewacji zabytkowego budynku
©Paweł Bochenek, 2024

Neon Ludwik, os. Kazimierzowskie, Kraków


Neon „Restauracja Jubilatka”, os. Teatralne, Kraków

   W listopadzie i grudniu 2024 roku wykonano renowację dwóch neonów „Restauracja Jubilatka”. Choć zachowane w miarę kompletnie, były bardzo zniszczone. Decyzją miejskiego konserwatora zabytków blaszane litery, nawet te w stanie destruktu zostały naprawione (wstępnie cześć zakwalifikowana była to wymiany). Badania ujawniły pierwotną wersję kolorystyczną, która została przywrócona. Kolory świecenia zostały ustalone na podstawie istniejących destruktów. Decyzją właściciela neonu (Gmina Kraków), który również sfinansował renowację oświetlono tylko napis „Jubilatka”. Prace zrealizował (przetarg, nadzór itp.) Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie. Uroczyste uruchomienie neonu odbyło się 7 lutego 2025 roku.

Świecący na biało zabytkowy neon Jubilatka. Zamontowany jest na dachu parterowego pawilonu, obok stoi flaga ZBK w Krakowie.
©Marcin Paradyż, 2025

Neon „Bar Mleczny”, os. Kazimierzowskie, Kraków