Kategorie
Renowacje i rekonstrukcje Historia neonów

Neon Filatelistyka z 1963 roku będzie uratowany!

Wyśmienita informacja z Nowej Huty, zabytkowy neon „Filatelistyka” z 1963 roku będzie uratowany!

Neon „Filatelistyki” znów rozbłyśnie w Nowej Hucie.

Ten pionowy, około 9‑metrowy szyld na os. Centrum D1 przez dekady towarzyszył codziennemu życiu mieszkańców — wskazywał drogę, przyciągał wzrok pasażerów autobusów i tramwajów i stał się elementem lokalnej tożsamości. Neon porzucony na pocz. XXI wieku niszczał, ale w dalszym ciągu pełnił funkcję ważnego elementu przestrzeni publicznej. Ostatecznie w 2026 roku Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie podpisał umowę ze wspólnotą mieszkaniową i przejął odpowiedzialność za remont neonu.

Plan prac obejmuje szczegółowy przegląd techniczny, projekt konserwatorski i etapowe prace naprawcze, które mają przywrócić konstrukcji dawny blask i zapewnić jej trwałość. Neony od początku XX wieku były symbolem miejskiej nowoczesności; w Nowej Hucie szczególnie wpisywały się w krajobraz i charakter dzielnicy. Choć wiele szyldów zniknęło, te zachowane stały się fragmentem dziedzictwa. Jeśli harmonogram zostanie dotrzymany, „Filatelistyki” ma znów zaświecić w grudniu 2026 roku, dołączając do innych odrestaurowanych neonów Nowej Huty jako żywy element historii miasta.

Prostopadłościenny element blaszany neonu Filatelistyka, widać uszkodzenia spowodowane czasem, rdza.
Detal neonu Filatelistyka, os. Centrum D 1, Kraków, Nowa Huta. Foto: Paweł Bochenek, czerwiec 2026

„Neon zostanie wyremontowany na zlecenie Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie. Planowane jest jego uruchomienie pod koniec tego roku. Widoczne na powyższym zdjęciu prace to przegląd stanu technicznego, który będzie podstawą do opracowania programu prac remontowych. Następnie konieczne będzie uzyskanie zgody Miejskiego Konserwatora Zabytków i dopiero wtedy będzie można przystąpić do remontu.
Neon „Filatelistyki” to ostatni zachowany na terenie Nowej Huty oryginalny neon, który nie jest wyremontowany. Do tego jest to bardzo rzadki typ neonu z napisem pionowym.
Neony na terenie Nowej Huty są wskazane w zapisach uchwały o Parku Kulturowym jako charakterystyczne dla Nowej Huty elementy przestrzeni publicznej, które powinny być zachowane i przywracane do działania.”

Będzie to kolejna renowacja zabytkowego neonu realizowana przez ZBK w Krakowie. Wcześniej wykonano remonty konserwatorskie neonów: Merkury, Ludwik, Jubilatka i Bar Mleczny. Do listy tej można również dopisać rekonstrukcję trzech neonów Restauracji Stylowa, która wykonana została w pod nadzorem konserwatorskim.
Warto zaznaczyć, że renowacja „Filatelistyki” będzie renowacją konserwatorską. Zachowane zostaną (po ich konserwacji) wszystkie składniki neonu, w tym np. technologia produkcji nowych rurek czy docelowa kolorystyka całości.

Kategorie
Historia neonów

Neon Ala z ul. Długiej 31

Czy Ala z ulicy Długiej 31 zrzucała sukienkę? jak wyglądał wyjątkowy neon nad sklepem odzieżowym na Kleparzu?

Tak się w neonowym Krakowie potoczyła historia, że nie zachowały się archiwalne projekty neonów z czasów ich największej świetności. Dysponujemy pojedynczymi projektami odszukanymi w dość przypadkowych zespołach archiwalnych. 

Dlatego każde nowe odkrycie witamy entuzjastycznie, tym bardziej jeśli jest ono tak spektakularne!

Prezentowany poniżej projekt poznańskiego neonu sklepu sieci handlowej „MHD” pochodzi z 1966 roku. Publikowaliśmy go kilka lat temu na naszym fanpejdżu FB. Był to duży neon typu „semafor” (dwustronny), o pionowym układzie, wyposażony w „animację” czyli urządzenie do sekwencyjnego sterowania oświetleniem. Skutek działania tej animacji należy sobie wyobrazić, czerwona sukienka z wolna pojawia się, a następnie znika
Jak się okazuje, neon ten miał najprawdopodobniej swojego bliźniaka (a w zasadzie bliźniaczkę) w Krakowie!

Tak by wynikało z notatki prasowej (Echo Krakowa, r. 1967 Nr 240), w której dziennikarz prosto ale jednoznacznie opisuje działanie neonu. Opis ten jest zgodny z ideą działania poznańskiego neonu. Jest tylko niewielka różnica, krakowska Ala ma bieliznę, czego na poznańskim projekcie nie ma. Nie był to jednak żaden techniczny czy projektowy problem taki element dodać. Oba sklepy, i poznański i krakowski należały do MHD, więc nie było sensu robić innych projektów, lepiej użyć ten już istniejący i sprawdzony.

Tak na marginesie, jak się okazuje z dokumentacji projektowej, w Poznaniu ostatecznie zarzucono zastosowanie animacji, więc krakowska Ala była nawet oryginalniejsza od oryginału.

Kategorie
Renowacje i rekonstrukcje Historia neonów

7 II br. w Nowej Hucie zaświecił historyczny neon Jubilatka!

Po zakończeniu prac renowacyjnych przeprowadzonych przez Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie neon Jubilatka zaświecił pierwszy raz po 30.letniej przerwie.

Uroczyste rozświetlenie odrestaurowanego szyldu odbyło się 7 lutego o godzinie 18:00 na osiedlu Teatralnym 11. Neon „Jubilatka” stał się jednym z symboli Nowej Huty, które przywracają dawny klimat miasta. Prace renowacyjne obejmowały czyszczenie, prostowanie, malowanie oraz zamontowanie nowych rur neonowych. Po uroczystym uruchomieniu neonu odbyła się prelekcja, podczas której specjaliści opowiedzieli o szczegółach przeprowadzonych prac. Wydarzenie to stało się doskonałą okazją do spotkania miłośników miejskiej estetyki oraz dyskusji na temat znaczenia neonów w przestrzeni publicznej.

Neon Jubilatka wzbudził duże zainteresowanie mieszkańców Nowej Huty i Krakowa. O przebiegu prac oraz o zaświeceniu, informowały wielokrotnie krakowskie media i socialmedia.

Renowacja neonu „Jubilatka” wpisuje się w szerszy trend przywracania tych świetlnych reklam, które niegdyś były charakterystycznym elementem miejskiego krajobrazu. Wcześniejsze starania rozświetliły na nowo m.in. neony historyczne: Teatr Ludowy (os. Teatralne), Świt (os. Teatralne), Merkury (al. Pokoju), Markiza (Plac Centralny), trzy neony restauracji Stylowa (os. Centrum C), Ludwik (os. Kazimierzowskie), Księgarnia (pierwotnie ul. Kalwaryjska, obecnie Muzeum Podgórza).

(foto: Marcin Paradyż)

Kategorie
Neon w kulturze i sztuce Historia neonów

17 luty – Światowy Dzień Kota