F.A.Q.

Co to jest neon?

Neon to szklana rurka wypełniona (pod niskim ciśnieniem) gazem szlachetnym, zaopatrzona w dwie elektrody, uformowana za pomocą wysokiej temperatury w odpowiedni kształt, świecąca pod wpływem wysokiego napięcia. W punktu widzenia inżynierii rurka neonowa jest lampą wyładowczą. Neon to również kompletne urządzenie techniczne pełniące funkcje szyldu, reklamy, ozdoby i tym podobne, zawierające rurki neonowe i inne elementy niezbędne do świecenia i eksponowania.

Pytanie zadane jest niewłaściwie, neon i LED (produkty typu „LEDneon”) to produkty różnego rodzaju, innej fizyce działania całkiem różnej technologii produkcji, innych nieporównywalnych właściwościach eksploatacyjnych i estetycznych. Tylko w pewnym zakresie neon i LED mogą sprawiać wrażenie wzajemnego podobieństwa. Nieporozumienie nazewnicze jest skutkiem agresywnego marketingu producentów „dalekowschodnich”, którzy ze względu na powierzchowne podobieństwo produktów LED do neonów reklamowali i sprzedawali jej jako „neony LED-owe”.

Neon powstaje w procesie produkcyjnym składającym się z kilku etapów, a najważniejsze z nich to: termoformowanie szklanej rurki, elektrodowanie, odpompowanie (uzyskanie próżni), dozowanie gazu szlachetnego, wyżarzanie. Każdy z tych etapów jest wykonywany ręcznie, przy użyciu specjalistycznych urządzeń technicznych.

Kolor świecenia neonu nie jest zdefiniowany ani w CMYK, ani RGB, ani RAL, Pantone czy jakiejkolwiek palecie barw. CMYK, RAL, Pantone czy tego typu oo palety barw światła odbitego, czyli np. farb, lakierów, druku, a neon jest emiterem światła. Modelem przestrzeni kolorystycznej dla światła emitowanego (monitory, ekrany itp.) RGB, jednak z różnych przyczyn nie da się określić koloru świecenia neonu w ten sposób. Jeśli chcesz na etapie projektu poznać kolor świecenia, zapytaj producenta o możliwość obejrzenia świecącego wzornika neonów.

Neon jest urządzeniem, który nie powstaje w celu oszczędzania energii lecz w celu osiągnięcia pożądanego efektu. Rurka neonowa zużywa tyle energii elektrycznej ile wynika z jej budowy i praw fizyki. Przeciętnie można przyjąć, że jest to wartość między 10 a 20 W w przeliczeniu na 1 metr bieżący rurki.

Trwałość neonu zależna jest od wielu czynników, najważniejsze z nich to: jakość materiałów użytych do produkcji neonu, jakość wykonania rurki neonowej, poprawność jej montażu w docelowym miejscu, warunki eksploatacyjnych (stosowanie wymaganego reżymu eksploatacyjnego, przeglądów i serwisów). Co ciekawe długość świecenia zależy też od koloru, niektóre są bardziej trwałe od innych. Można przyjąć, że neon świeci w granicach od 20 do 50 tys. godzin.

Wierne przedstawienie neonu na wizualizacji jest praktycznie niemożliwe. Przesyłane na etapie projektowym wizualizacje mają charakter poglądowy, o czym projektant zapewne informuje. Świecący neon tworzy grę kolorowego światła wchodzącego w dialog z wielobarwnym otoczeniem, co niemożliwym jest do oddania w programie graficznym. Trzeba też pamiętać, że neon będzie różnie odbierany w różnym otoczeniu, a także będzie postrzegany w różny sposób przez różnych ludzi.

Każde urządzenie techniczne ulega normalnemu zużyciu oraz awariom z przyczyn losowych np. przypadkowemu uszkodzeniu mechanicznemu.

W przypadku zabrudzenia, czyszczenie neonu należy wykonać ściśle wg instrukcji eksploatacji neonu. W skrócie – wyczyszczenie mocno zabrudzonego neonu jest możliwe, ale najlepiej zlecić tego typu usługę profesjonaliście.

Neon, jak każde urządzenie techniczne stwarza większe lub mniejsze zagrożenie. Stosowanie instrukcji eksploatacji neonu minimalizuje znacznie to zagrożenie. Należy zawsze pamiętać, że rurka neonowa wykonana jest ze szkła, czyli materiału kruchego, dlatego sposób użytkowania neonu musi to uwzględniać.

Neon w postaci reklamy czy ozdoby plasuje się pośrodku stawki artykułów tego typu. Aby aby poznać cenę produkcji należy wykonać projekt i wysłać go do wyceny wyspecjalizowanej w neonach firmie.

Neon nadaje się do zastosowania w domu, przy czym jego umiejscowienie musi uwzględniać fakt że jest przedmiotem wrażliwym na uszkodzenia mechaniczne. Niektóre neony nie nadają się do użycia w warunkach podniesionej wilgotności, a zatem ich montaż w łazience czy kuchni nie jest dopuszczalny. Wszelkie wątpliwości odnośnie montażu neonu w domu należy skonsultować ze specjalistą.

Neon jest wodoodporny w tym sensie, iż można go używać na zewnątrz pomieszczeń – bezpośrednio pod gołym niebem. Natomiast nie można go używać we wodzie czy w warunkach o dużej wilgotności! A zatem powieszenie neonu w łazience, kuchni, szklarni nie jest dopuszczalne. Niektórych typów zasilaczy (większość zasilaczy elektronicznych) nie wolno używać na zewnątrz. Wszelkie kwestie związane z montażem i eksploatacją neonu zawarte są w „Instrukcji eksploatacji neonu” dołączonej do neonu. Możliwość zamontowania neonu w danych warunkach należy ustalić na etapie projektowania.

Wybór neonów jest duży, mamy do dyspozycji kilkadziesiąt i więcej kolorów. Jednak w praktyce używa się ok. dwudziestu najchętniej wybieranych: zimny biały, neutralny biały, ciepły biały, bardzo ciepło biały, miodowo-żółty, żółty (dwa nieco różniące się), pomarańczowy, głęboko pomarańczowy, pomarańczowo-czerwony, czerwony, różowy, cyklamenowy, zimny zielony, naturalnie zielony, głęboko zielony, seledynowy, turkusowy, niebieski, niebieski kobaltowy, fioletowy.

Wzornik neonów świecących w postaci walizki.
(foto: Rhododendrites/Tecnolux_neon_display_(32681).jpg/Wikipedia)

Neon nie jest produktem medycznym i nie ma właściwości zdrowotnych. Nie ma też stwierdzonych właściwości szkodliwych dla oczy, tym niemniej należy pamiętać, że światło kolorowe nie pozostaje obojętne dla samopoczucia. Jest to w znacznym stopniu kwestia indywidualna. Przykładowo kolor „ciepły biały” może działać relaksująco, natomiast światło chłodne (chłodny biały, niebieski) może utrudniać zasypianie. W razie wątpliwości w tym zakresie o poradę należy pytać lekarza.

Nie, raz wyprodukowana rurka neonowa zasadniczo świeci przez całe swoje życie w jednym kolorze.

Duża część neonów (ok. 3/4) wykonana jest z przezroczystej rurki szklanej pokrytej od wewnątrz białą substancją chemiczną. To tzw. luminofor, który po uruchomieniu neonu wytwarza kolorowe światło. Jeśli chcemy by neon również po wyłączeniu był kolorowy, należy użyć specjalnego szkła.

Można, ale tylko niektóre. Część zasilaczy elektronicznych do neonów wyposażona jest fabrycznie w tzw. dimmer służący do zmniejszenia, w miarę potrzeb, intensywności świecenia. Natomiast neony zasilane transformatorem można wyposażyć w oddzielne urządzenie do regulacji jasności.

„Buczenie” jest czasem niepożądaną ale nieuniknioną właściwością neonu. Wpływa na to wiele czynników: rodzaj użytego zasilacza, np. zasilacze z dimmerem mają skłonność, zwłaszcza przy mniejszych mocach, do „bzyczenia”, rodzaj użytego podłoża, na którym zamontowane są rurki, kształt rurek i inne. W większości przypadków problem ten nie występuje lub jest marginalny, a jednocześnie trudno przewidzieć jego zakres

Prawdopodobnie pytanie odnosi się do zasilacza neonów. Może on być elektroniczny (mniejszy, najczęściej czarny) lub transformatorowy (duży, najczęściej popielaty). Tego typu urządzenie jest niezbędne do dostarczenia rurkom neonowym wysokiego napięcia (od 1 kV do 12 kV). Na etapie projektu neonu planuje się umiejscowienie zasilacza w sposób minimalizujący jego wpływ wizualny na cały neon. Czasem można ukryć zasilacz zupełnie, a czasem nie, wszystko zależy od konkretnych warunków technicznych. Przykładowo musi być spełniony warunek odpowiedniej odległości zasilacza od rurek neonowych. Nie wolno też zamykać zasilacza w niewentylowanej przestrzeni.

Ta farba (a ściślej: lakier) to specjalny tzw. „bloker”, którym pokrywa się części rurki, które nie tworzą projektu, a ich świecenie jest niepożądane. Z przyczyn technologicznych te fragmenty są jednak niezbędne. Gdy się przyjrzeć uważnie, pojedyncza rurka niewielkich neonów tworzy np. kilka liter. Część rurki pomiędzy literami należy więc „zamaskować” aby nie świeciła. I do tego właśnie używa się bloker.