Historie i opracowania

Perypetie neonu „Księgarnia” z ul. Kalwaryjskiej

Perypetiami neonu „Księgarnia” z Kalwaryjskiej interesowały się krakowskie media „drukowane”, portale internetowe i media społecznościowe.

Neon z ul. Kalwaryjskiej pojawił się na elewacji kultowej, ale niestety nieistniejącej już księgarni gdzieś w okolicach przełomu lat 60./70. ubiegłego wieku. Był jednym z dzieł szerszego projektu tzw. „neonizacji” Krakowa. W tym samym mniej więcej czasie powstało przy ul. Kalwaryjskiej i w bezpośrednim sąsiedztwie, w centrum „Starego” Podgórza wiele innych neonów.

Neon „Księgarnia” nie jest ani duży, ani o jakiś wybitnych walorach artystycznych, ale uporem swojego trwania przez kilka dekad trwale wpisał się w pejzaż, i to była jego wartość sama w sobie. Neon ten, jak się okazało, w którymś momencie swojej historii, został przemalowany, no i oczywiście od dłuższego czasu był już w stanie „nieświecącym”, choć z zachowanymi niektórymi oryginalnymi rurkami neonowymi.

Około 2015 roku Stowarzyszenie Podgórze, Kraków podjęło próbę przywrócenia neonu do życia. Sprawa była już na dość zaawansowanym etapie, Zarząd Budynków Komunalnych w Krakowie, który w tej kamienicy jest współwłaścicielem, zaoferował pomoc organizacyjną w pozyskaniu wszelkich zgód, był już opracowany plan „techniczny” i schemat pozyskania funduszy. Niestety, sprawa rozbiła się o pozostałych współwłaścicieli, z którymi kontakt był bardzo utrudniony, a którzy ostatecznie nie wyrazili zainteresowania, i nie poparli projektu. Więc wszystko zostało po staremu, neon pozostał na elewacji w charakterze zniszczonego i zakurzonego mebla.

I w takim stanie neon trwał, do roku 2019 gdy nagle z elewacji po prostu zniknął! Na szczęście moment jego pospiesznego demontażu nie umknął uwadze miłośnikom Podgórza i został udokumentowany fotograficznie. Przebieg wątku „kryminalnego” 😉 jest łatwy do wygooglowania, więc nie będzie tu rozwijany. Dość powiedzieć, że neon trafił do Muzeum Neonów we Warszawie. Po zaangażowaniu się w sprawę Muzeum Krakowa neon „Księgarnia” wrócił do Krakowa, a konkretnie do Muzeum Podgórza. Tu została poddana renowacji konserwatorskiej, a dokładniej – jej pierwszemu etapowi, polegającej na naprawie metalowych liter 3D zniszczonych czasem, ale najbardziej w czasie demontażu. W trakcie konserwacji ujawnione zostały też pierwotne warstwy lakiernicze, dzięki czemu można było litery zostały oryginalną kolorystykę z lat 70. XX wieku.

I teraz do szczęścia brakuje już tylko wykonania rurek neonowych i montaż całości w jednej ze sal ekspozycyjnych Muzeum Podgórza. Ten etap konserwacji przewidziany jest na lato-jesień 2021 roku.

Paweł Bochenek, maj 2021


Postscriptum: Zgodnie z zapowiedziami Muzeum Podgórza we wrześniu 2021 roku przeprowadzony został drugi etap renowacji neonu „Księgarnia”. Wyprodukowane zostały nowe rurki neonowe (w kolorze niebieskim) i wykonano montaż w siedzibie muzeum przy ul. Limanowskiego. Neon został pierwszy raz publicznie uruchomiony w październiku 2021 r. w trakcie skromnego (z przyczyn ograniczeń pandemicznych) eventu. Ta część renowacji sfinansowana została zbiórka publiczną zorganizowaną przez Stowarzyszenie Podgórze. (P.B., maj 2026)

#NeonyPodgórza #Księgarnia