{"id":115,"date":"2021-07-27T02:54:35","date_gmt":"2021-07-27T02:54:35","guid":{"rendered":"https:\/\/krakowskieneony.pl\/?page_id=115"},"modified":"2021-12-11T14:57:57","modified_gmt":"2021-12-11T14:57:57","slug":"historie-o-neonach","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/krakowskieneony.pl\/index.php\/historie-o-neonach\/","title":{"rendered":"Historie i opracowania"},"content":{"rendered":"\n

Krakowkie neony jak zjawisko z pogranicza in\u017cynierii, marketingu, historii sztuki, ma\u0142ej architektury i punktu orienacyjnegow miejskiej przestrzenii nie doczeka\u0142y si\u0119 do dzi\u015b syntetycznego opracowania. W krakowskiej prasie mo\u017cna odszuka\u0107 kikkadziesi\u0105 artyku\u0142\u00f3w kt\u00f3re mia\u0142y by charakter nieco g\u0142\u0119bszy ni\u017c „newsowy” tym niemniej tre\u015bci w nich rzadko s\u0105 pog\u0142\u0119bione i konkretne, brakuje liczb, dat, autor\u00f3w projet\u00f3w, wykonawc\u00f3w. Brakuje te\u017c archiw\u00f3w, cho\u0107by prywatnych, kt\u00f3re by dostarczy\u0142y tych konkret\u00f3w, a tak\u017ce brakuje ju\u017c z przyczyn biologicznych wykonawc\u00f3w tych neon\u00f3w. O ile nie znajd\u0105 si\u0119 w trakcie profesjonalnych kwerend jakie\u015b materia\u0142y archiwalne (np. egzemplarze projekt\u00f3w neon\u00f3w, kt\u00f3re podlega\u0142y urz\u0119dowym procedurom akceptacji) to te braki w znacznej mierze s\u0105 ju\u017c nie do wype\u0142nienia.<\/p>\n\n\n\n

Pod koniec lat 60. XX wieku w Krakowie zamontowanych by\u0142o ok. 350 neon\u00f3w. Ich liczba lawino wzros\u0142a w latach 70. w trakcie centralnego planu tzw. „neonizacji” miasta. Bior\u0105c pod uwag\u0119, \u017ce do\u015b\u0107 cz\u0119sto nowy neon zast\u0119powa\u0142 w danym miejscu jaki\u015b starszy, ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce w Krakowie w latch 60.-70. zamontowanych zosta\u0142o nawet tysi\u0105c neon\u00f3w. Z tej liczby, uda\u0142o si\u0119 dot\u0105d w zadawalajacy spos\u00f3b zdokumentowa\u0107 odszukan\u0105 ikonografi\u0105 (do tego czarno-bia\u0142\u0105, fotografie kolorowe to raptem kilka % og\u00f3\u0142u) zaledwie ok. 200 neon\u00f3w. Liczby te s\u0105 ilustracj\u0105 stan naszej wiedzy (a og\u00f3lnej masie – niewiedzy) o krakowskich neonach. <\/p>\n\n\n\n

Perypetie neonu „Ksi\u0119garnia” z ul. Kalwaryjskiej<\/a><\/strong> <\/p>\n\n\n\n

Neon „Restauracja Jubilatka” – perspektywa konserwatorska<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Perypetie neonu „Ksi\u0119garnia” z ul. Kalwaryjskiej<\/strong><\/h2>\n\n\n\n

Perypetiami neonu „Ksi\u0119garnia” z Kalwaryjskiej interesowa\u0142y si\u0119 krakowskie media „drukowane”<\/a>, portale internetowe i media spo\u0142eczno\u015bciowe. <\/p>\n\n\n\n

Neon z ul. Kalwaryjskiej pojawi\u0142 si\u0119 na elewacji kultowej, ale niestety nieistniej\u0105cej ju\u017c ksi\u0119garni gdzie\u015b w okolicach prze\u0142omu lat 60.\/70. ubieg\u0142ego wieku. By\u0142 jednym z dzie\u0142 szerszego projektu tzw. „neonizacji” Krakowa. W tym samym mniej wi\u0119cej czasie powsta\u0142o przy ul. Kalwaryjskiej i w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie, w centrum „Starego” Podg\u00f3rza wiele innych neon\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

Neon „Ksi\u0119garnia” nie jest ani du\u017cy, ani o jaki\u015b wybitnych walorach artystycznych, ale uporem swojego trwania przez kilka dekad trwale wpisa\u0142 si\u0119 w pejza\u017c, i to by\u0142a jego warto\u015b\u0107 sama w sobie. Neon ten, jak si\u0119 okaza\u0142o, w kt\u00f3rym\u015b momencie swojej historii, zosta\u0142 przemalowany, no i oczywi\u015bcie od d\u0142u\u017cszego czasu by\u0142 ju\u017c w stanie „nie\u015bwiec\u0105cym”, choc z zachowanymy niekt\u00f3rymi oryginalnymi rurkami neonowymi. <\/p>\n\n\n\n

Oko\u0142o 2015 roku Stowarzyszenie Podg\u00f3rze, Krak\u00f3w<\/a> podj\u0119\u0142o pr\u00f3b\u0119 przywr\u00f3cenia neonu do \u017cycia. Sprawa by\u0142a ju\u017c na do\u015b\u0107 zaawansowanym etapie, Zarz\u0105d Budynk\u00f3w Komunalnych w Krakowie<\/a>, kt\u00f3ry w tej kamienicy jest wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicielem, zaoferowa\u0142 pomoc organizacyjn\u0105 w pozyskaniu wszelkich zg\u00f3d, by\u0142 ju\u017c opracowany plan „techniczny” i schemat pozyskania funduszy. Niestety, sprawa rozbi\u0142a si\u0119 o pozosta\u0142ych wsp\u00f3\u0142w\u0142a\u015bcicieli, z kt\u00f3rymi kontakt by\u0142 bardzo utrudniony, a kt\u00f3rzy ostatecznie nie wyrazili zainteresowania, i nie poparli projektu. Wi\u0119c wszystko zosta\u0142o po staremu, neon pozosta\u0142 na elewacji w charakterze zniszczonego i zakurzonego mebla \"\ud83d\ude15\"<\/p>\n\n\n\n

I w takim stanie neon trwa\u0142, do roku 2019 gdy nagle z elewacji po prostu znikn\u0105\u0142! Na szcz\u0119\u015bcie moment jego demonta\u017cu nie umkn\u0105\u0142 uwadze mi\u0142o\u015bnikom Podg\u00f3rza, napr\u0119dki demonta\u017c zdokumentowali fotograficznie, a nast\u0119pnie podj\u0119li „\u015bledztwo”. Przebieg w\u0105tku „kryminalnego” \"\ud83d\ude09\" jest \u0142atwy do wygooglowania, wi\u0119c ju\u017c go pomin\u0119, do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce neon trafi\u0142 do Warszawy. W ka\u017cdym razie, po zaanga\u017cowaniu si\u0119 w spraw\u0119 Muzeum Krakowa<\/a> neon „Ksi\u0119garnia” wr\u00f3ci\u0142 do Krakowa, a konkretnie do Muzeum Podg\u00f3rza<\/a>, i zosta\u0142 poddany renowacji konserwatorskiej, a dok\u0142adniej – jej pierwszemu etapowi<\/a>, pojegaj\u0105cemu na naprawie metalowych liter 3D zniszczonych mocno w czasie napr\u0119dkiego demonta\u017cu. W czasie konserwacji ujawnione zosta\u0142y te\u017c pierwotne warstwy lakiernicze, dzi\u0119ki czemu mo\u017cna by\u0142o litery zosta\u0142y oryginaln\u0105 kolorystyke z lat 70. XX wieku. <\/p>\n\n\n\n

I teraz do szcz\u0119\u015bcia brakuje ju\u017c tylko wykonania rurek neonowych i monta\u017c ca\u0142o\u015bci w jednej ze sal ekspozycyjnych Muzeum Podg\u00f3rza. Ten etap konserwacji przeidzany jest na lato-jesie\u0144 2021 roku.<\/p>\n\n\n\n